BĂNG TẢI PHI LÊ CÁ – GIẢI PHÁP TỐI ƯU CHO DÂY CHUYỀN FILLET CÁ CÔNG NGHIỆP

Trong các nhà máy chế biến thủy sản, đặc biệt là nhà máy chế biến cá tra, cá basa và các loại cá fillet xuất khẩu, công đoạn phi lê cá đóng vai trò rất quan trọng. Khi sản lượng nguyên liệu lên đến hàng tấn mỗi giờ, việc vận chuyển cá, phân phối nguyên liệu cho công nhân, thu hồi thành phẩm và đưa phụ phẩm ra khỏi khu vực sản xuất cần được tổ chức khoa học.

 

 

Băng tải phi lê cá được thiết kế nhằm giải quyết bài toán này.

Thay vì công nhân phải liên tục vận chuyển cá và phụ phẩm bằng thùng hoặc khay, hệ thống băng tải giúp tạo dòng nguyên liệu liên tục qua từng vị trí làm việc. Cá nguyên liệu được đưa đến công nhân, phần thịt sau phi lê cá được chuyển sang công đoạn tiếp theo, trong khi đầu, xương và phụ phẩm có thể được thu gom bằng một đường vận chuyển riêng.

VIPATEK – Công ty TNHH Công Nghệ Và Thiết Bị Vĩnh Phát nghiên cứu, thiết kế và chế tạo băng tải fillet cá, băng tải chế biến thủy sản và các thiết bị chế biến cá theo công suất, số lượng công nhân và mặt bằng thực tế của từng nhà máy.

Băng tải phi lê cá là gì?

Băng tải phi lê cá hay còn được gọi là băng chuyền fillet cá, là hệ thống băng tải chuyên dụng được bố trí tại khu vực fillet trong nhà máy chế biến cá.

Khác với băng tải vận chuyển thông thường, băng tải fillet cần được thiết kế phù hợp với cả quá trình vận chuyển nguyên liệu và thao tác của công nhân.

Trong một cấu hình điển hình, cá được đưa liên tục đến các vị trí làm việc nằm dọc hai bên băng tải. Công nhân nhận cá và thực hiện thao tác fillet. Sau đó, phần thịt cá và phụ phẩm được đưa vào các luồng vận chuyển khác nhau.

Các hệ thống filleting conveyor thực tế trong ngành cũng sử dụng nguyên lý tương tự: băng tải trung tâm cung cấp cá cho công nhân đứng hai bên, trong khi thành phẩm và xương, đầu cá được chuyển đến các công đoạn hoặc hệ thống thu gom tương ứng.

Nhờ đó, băng tải phi lê cá công nghiệp không đơn thuần là thiết bị vận chuyển mà trở thành trung tâm tổ chức dòng nguyên liệu tại khu vực fillet.

Phi lê cá là gì?

Phi lê cá (fillet cá) là quá trình tách phần thịt cá khỏi xương chính để tạo thành các miếng thịt cá phục vụ chế biến tiếp theo.

Tùy loại cá và yêu cầu sản phẩm, công đoạn này có thể được thực hiện thủ công bởi công nhân hoặc sử dụng máy fillet cá.

Sau khi fillet, sản phẩm thường tiếp tục trải qua các công đoạn như chỉnh hình, loại bỏ xương còn sót, lạng da, rửa, kiểm tra, phân cỡ, xử lý và cấp đông.

Do đó, trong dây chuyền công nghiệp, công đoạn fillet cần được kết nối tốt với cả hệ thống phía trước và phía sau.

Đây chính là vai trò của băng tải fillet cá.

 

 

Băng tải phi lê cá hoạt động như thế nào?

Nguyên lý hoạt động sẽ thay đổi tùy theo thiết kế của từng nhà máy.

Một cấu hình cơ bản có thể được mô tả:

Cá nguyên liệu → băng tải cấp cá → phân phối đến công nhân → phi lê cá → thu hồi thịt fillet → chuyển thành phẩm sang công đoạn tiếp theo → thu gom đầu, xương và phụ phẩm.

Công nhân được bố trí dọc hai bên hệ thống.

Thay vì mỗi công nhân phải tự lấy nguyên liệu từ thùng chứa, cá được băng tải đưa liên tục đến khu vực làm việc.

Sau khi fillet, phần thịt được đưa vào băng tải thành phẩm hoặc khay chứa để chuyển sang công đoạn tiếp theo.

Đầu, xương và các phần phụ phẩm được đưa xuống máng hoặc băng tải thu gom phụ phẩm cá.

Nhờ cách tổ chức này, khu vực sản xuất trở nên khoa học hơn và hạn chế việc nguyên liệu, thành phẩm và phụ phẩm di chuyển lẫn nhau.

Cấu tạo băng tải phi lê cá

Một hệ thống băng tải phi lê cá có thể được thiết kế từ một đến nhiều tầng tùy theo công suất và yêu cầu của khách hàng.

1. Khung băng tải inox

Khung là kết cấu chịu lực chính của toàn bộ hệ thống.

Do môi trường chế biến cá thường xuyên tiếp xúc với nước, độ ẩm và các quy trình vệ sinh, vật liệu inox được sử dụng phổ biến trong thiết kế băng tải thủy sản.

Một số hệ thống thương mại trong ngành sử dụng inox 304 hoặc các cấp inox khác tùy vị trí và điều kiện làm việc. Thiết kế khung mở cũng được áp dụng nhằm tạo khả năng tiếp cận thuận lợi hơn khi vệ sinh.

Đối với VIPATEK, kích thước khung có thể được nghiên cứu theo chiều dài dây chuyền và số lượng công nhân cần bố trí.

2. Băng tải cấp cá nguyên liệu

Đây là đường băng đưa cá đến khu vực làm việc.

Tốc độ băng tải cần được tính toán dựa trên:

• Số lượng công nhân.
• Năng suất fillet của mỗi vị trí.
• Công suất toàn dây chuyền.
• Kích thước cá.
• Khoảng cách giữa các vị trí thao tác.

Băng tải có thể sử dụng dây belt phù hợp với môi trường chế biến thực phẩm.

3. Vị trí thao tác phi lê cá

Hai bên băng tải có thể bố trí các bàn hoặc thớt thao tác để công nhân thực hiện phi lê cá.

Chiều cao làm việc cần được thiết kế phù hợp để người vận hành có thể thao tác thuận tiện trong thời gian dài.

Một số hệ thống trimming/fillet quốc tế bố trí bàn cắt bằng polyethylene cùng máng xả phụ phẩm ngay tại từng vị trí công nhân.

Đây là chi tiết rất đáng chú ý khi thiết kế dây chuyền có số lượng lao động lớn.

4. Băng tải thu hồi cá fillet

Sau khi hoàn thành, phần cá fillet cần được chuyển đến công đoạn tiếp theo.

Tùy thiết kế, băng tải thành phẩm có thể bố trí ở tầng trên, tầng giữa hoặc một đường riêng biệt.

Một số hệ thống thực tế sử dụng cấu hình nhiều làn: làn bên ngoài đưa fillet chưa chỉnh sửa đến công nhân, trong khi làn trung tâm đưa fillet đã hoàn thiện sang công đoạn tiếp theo.

5. Băng tải hoặc máng thu gom phụ phẩm

Khi phi lê cá sẽ phát sinh đầu, xương, da và các phần phụ phẩm.

Nếu không có hệ thống thu gom phù hợp, khu vực sản xuất rất dễ trở nên lộn xộn.

Do đó, băng tải phụ phẩm cá có thể được bố trí ở tầng thấp hơn.

Công nhân chỉ cần đưa phụ phẩm vào máng, sau đó hệ thống vận chuyển chúng về khu vực thu gom.

Các dây chuyền fillet công nghiệp thực tế cũng sử dụng cấu hình hai tầng để giữ luồng fillet và phụ phẩm riêng biệt, giúp tổ chức khu vực chế biến hiệu quả hơn.

6. Motor và hộp giảm tốc

Motor cung cấp chuyển động cho băng tải.

Công suất motor được tính toán dựa trên chiều dài băng tải, tải trọng, tốc độ và số lượng đường băng.

Hộp giảm tốc giúp tạo tốc độ phù hợp với quá trình sản xuất.

7. Biến tần điều chỉnh tốc độ

Tốc độ băng tải fillet cá không nên cố định cho mọi trường hợp.

Khi kích thước cá hoặc số lượng công nhân thay đổi, năng suất xử lý cũng thay đổi.

Do đó, việc sử dụng biến tần giúp nhà máy chủ động điều chỉnh tốc độ dây chuyền.

Các hệ thống fillet/trimming conveyor hiện có trên thị trường cũng sử dụng tốc độ biến thiên để cân bằng tốc độ vận chuyển với thao tác của công nhân.

 

 

Băng tải phi lê cá nhiều tầng

Một trong những thiết kế rất phù hợp cho nhà máy có sản lượng lớn là băng tải phi lê cá nhiều tầng.

Thay vì tất cả nguyên liệu, thành phẩm và phụ phẩm cùng di chuyển trên một mặt phẳng, hệ thống có thể phân chia chức năng cho từng tầng.

Ví dụ:

Tầng cấp nguyên liệu: đưa cá đến công nhân.

Tầng thành phẩm: thu hồi phần cá fillet.

Tầng phụ phẩm: đưa đầu, xương và các phần loại bỏ về khu vực thu gom.

Cấu hình thực tế có thể thay đổi tùy mặt bằng.

Ưu điểm của cách thiết kế này là giúp hạn chế giao cắt giữa các dòng sản phẩm, đồng thời tiết kiệm diện tích theo chiều ngang của dây chuyền.

Băng tải fillet cá kết hợp bàn thao tác công nhân

Một đặc điểm quan trọng của băng tải fillet là thiết bị phải được thiết kế dựa trên con người.

Nếu bàn quá cao hoặc quá thấp, công nhân sẽ nhanh mỏi.

Nếu khoảng cách lấy cá quá xa, mỗi thao tác sẽ mất thêm thời gian.

Nếu vị trí bỏ phụ phẩm không thuận tiện, năng suất có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy, khi thiết kế băng tải phi lê cá, cần tính toán cả chiều cao thao tác, chiều rộng băng tải, vị trí thớt, máng xả phụ phẩm và khoảng cách giữa các công nhân.

Đây là lý do một hệ thống fillet được thiết kế riêng theo mặt bằng và số lượng lao động thường phù hợp hơn so với việc chỉ sử dụng một băng tải vận chuyển thông thường.

Băng tải phi lê cá và máy fillet cá khác nhau như thế nào?

Đây là hai cụm từ có liên quan nhưng không phải cùng một thiết bị.

Máy fillet cá là thiết bị trực tiếp thực hiện hoặc hỗ trợ quá trình tách phần thịt cá khỏi xương.

Trong khi đó, băng tải phi lê cá chủ yếu thực hiện nhiệm vụ vận chuyển, phân phối nguyên liệu, bố trí vị trí làm việc và thu hồi sản phẩm trong khu vực fillet.

Hai thiết bị có thể hoạt động độc lập hoặc kết hợp.

Đối với dây chuyền sử dụng máy phi lê cá tự động, băng tải có thể đưa cá đến máy và tiếp tục chuyển fillet sau khi xử lý đến máy lạng da, máy rửa hoặc khu vực chỉnh hình.

Đối với dây chuyền fillet thủ công, băng tải đóng vai trò phân phối cá đến từng công nhân.

Băng tải phi lê cá tra

Tại Việt Nam, băng tải phi lê cá tra là một trong những ứng dụng đáng chú ý do ngành chế biến cá tra có quy mô sản xuất lớn.

Một dây chuyền chế biến cá tra có thể bao gồm:

Tiếp nhận cá → băng tải cấp liệu → xử lý ban đầu → rửa → băng tải phân phối → phi lê → rửa sau fillet → lạng da → chỉnh hình → kiểm tra → phân cỡ → xử lý → cấp đông → máy mạ băng cá → đóng gói.

Các nhà cung cấp thiết bị thủy sản trong nước cũng phân chia hệ thống chế biến cá thành nhiều thiết bị riêng như băng tải cấp liệu, băng tải phân phối, filleting conveyor, máy rửa sau fillet, trimming conveyor và băng tải vận chuyển fillet.

Như vậy, băng tải fillet cá tra là một mắt xích trong một hệ thống lớn hơn chứ không phải thiết bị hoạt động riêng biệt.

Lợi ích khi sử dụng băng tải phi lê cá

Việc đưa băng tải vào khu vực fillet mang lại nhiều lợi ích cho nhà máy.

Tăng khả năng tổ chức sản xuất: nguyên liệu được đưa đến từng vị trí theo một luồng rõ ràng.

Giảm vận chuyển thủ công: công nhân không phải liên tục bê thùng cá giữa các khu vực.

Hỗ trợ tăng năng suất: dòng nguyên liệu được cung cấp liên tục giúp giảm thời gian chờ giữa các thao tác.

Phân tách thành phẩm và phụ phẩm: thịt cá, xương, đầu và phụ phẩm có thể được đưa theo những đường riêng.

Dễ kết nối dây chuyền: băng tải có thể liên kết với máy rửa, máy fillet cá, máy lạng da, trimming line và những công đoạn tiếp theo.

Điều chỉnh tốc độ: biến tần cho phép thay đổi tốc độ phù hợp với năng suất thực tế.

Yêu cầu vệ sinh đối với băng tải chế biến cá

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng.

Môi trường chế biến thủy sản thường ẩm, lạnh và phải vệ sinh thường xuyên. Các hệ thống băng tải chuyên dụng cho ngành cá vì vậy thường sử dụng kết cấu inox, thiết kế dễ tiếp cận và dây belt phù hợp cho môi trường rửa vệ sinh.

Khi thiết kế băng tải chế biến cá, cần chú ý:

• Hạn chế góc chết tích tụ thịt cá.
• Hạn chế vị trí giữ nước.
• Dễ tiếp cận phía dưới dây belt.
• Dễ tháo vệ sinh các khu vực tiếp xúc sản phẩm.
• Có khả năng thoát nước tốt.
• Bố trí motor và hệ thống điện phù hợp môi trường ẩm.
• Các bề mặt tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm sử dụng vật liệu phù hợp.

Một chiếc băng tải có kết cấu đẹp nhưng khó vệ sinh chưa chắc là thiết kế tối ưu cho nhà máy thủy sản.

Thiết kế băng tải phi lê cá theo số lượng công nhân

Một trong những thông số VIPATEK cần xác định khi thiết kế là số lượng vị trí fillet.

Ví dụ, nhà máy có thể cần bố trí 10, 20, 30 hoặc nhiều vị trí thao tác tùy công suất.

Số lượng công nhân ảnh hưởng trực tiếp đến:

Chiều dài băng tải – số bàn thao tác – khoảng cách vị trí làm việc – tốc độ băng tải – công suất motor – chiều rộng máy – hệ thống thu hồi phụ phẩm.

Vì vậy, thay vì đưa ra duy nhất một kích thước tiêu chuẩn, băng tải phi lê cá VIPATEK có thể được nghiên cứu theo mặt bằng và năng suất thực tế của từng khách hàng.

Có thể kết hợp băng tải phi lê với hệ thống thu gom xương cá

Đây là một giải pháp rất đáng cân nhắc đối với nhà máy có sản lượng lớn.

Sau khi fillet, lượng đầu và xương phát sinh liên tục.

VIPATEK có thể nghiên cứu bố trí:

Máng phụ phẩm → băng tải phụ phẩm hoặc vít tải → điểm tập kết → công đoạn xử lý tiếp theo.

Nhờ đó, phụ phẩm không phải nằm lâu tại khu vực thao tác.

Việc tách riêng luồng phụ phẩm cũng tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp tục tận dụng đầu, xương và thịt còn lại cho những công đoạn khác.

Ví dụ, phần xương còn thịt có thể tiếp tục được nghiên cứu đưa qua máy tách xương cá để thu hồi nguyên liệu cho một số sản phẩm chế biến phù hợp.

Băng tải phi lê cá trong dây chuyền chế biến cá tự động

Xu hướng phát triển của ngành thủy sản là giảm dần các công đoạn vận chuyển bằng tay và tăng khả năng liên kết thiết bị.

Một dây chuyền có thể phát triển theo hướng:

Băng tải cấp cá → máy xử lý cá → máy fillet cá → băng tải fillet → máy lạng da → trimming → kiểm tra → rửa → phân cỡ → cấp đông IQF → cân → đóng gói.

Ở những dây chuyền hiện đại, băng tải còn đảm nhiệm nhiệm vụ giữ nhịp sản xuất giữa các máy.

Một số hệ thống thương mại hiện nay thậm chí thiết kế riêng băng tải để chuyển fillet từ máy fillet sang công đoạn rửa và lạng da.

Điều đó cho thấy vai trò của băng tải chế biến thủy sản ngày càng vượt xa chức năng vận chuyển đơn giản.

VIPATEK thiết kế và chế tạo băng tải phi lê cá theo yêu cầu

VIPATEK – Công ty TNHH Công Nghệ Và Thiết Bị Vĩnh Phát định hướng nghiên cứu và chế tạo các loại máy chế biến thủy sản, máy chế biến nông sản và máy chế biến thực phẩm theo yêu cầu.

Đối với băng tải phi lê cá, thiết bị có thể được nghiên cứu dựa trên:

• Loại cá cần chế biến.
• Kích thước nguyên liệu.
• Năng suất yêu cầu.
• Số lượng công nhân fillet.
• Chiều dài khu vực sản xuất.
• Số tầng băng tải.
• Vị trí thu hồi thành phẩm.
• Phương pháp thu gom đầu và xương.
• Công đoạn phía trước và phía sau.
• Yêu cầu điều chỉnh tốc độ.
• Điều kiện vệ sinh tại nhà máy.

Từ những dữ liệu này, đội ngũ kỹ thuật có thể bố trí cấu hình băng tải phù hợp hơn với dây chuyền thực tế.

Tại sao nên chế tạo băng tải fillet theo mặt bằng nhà máy?

Mỗi nhà máy có một điều kiện khác nhau.

Có nhà máy dài nhưng hẹp.

Có nhà máy cần bố trí nhiều công nhân trên một dây chuyền.

Có khách hàng muốn băng tải phụ phẩm chạy bên dưới.

Có doanh nghiệp cần đưa phụ phẩm ra ngoài nhà xưởng bằng vít tải.

Một số nhà máy lại muốn kết nối trực tiếp với máy fillet cá tự động.

Do đó, việc thiết kế băng tải fillet cá theo yêu cầu cho phép điều chỉnh chiều dài, chiều rộng, chiều cao, số tầng, vị trí công nhân và hướng cấp/xả nguyên liệu.

Đây cũng là lợi thế của việc lựa chọn một đơn vị có khả năng trực tiếp khảo sát, thiết kế và chế tạo thiết bị.

Từ băng tải phi lê đến dây chuyền chế biến cá đồng bộ

VIPATEK không định hướng xem băng tải phi lê cá là một sản phẩm đứng riêng lẻ.

Thiết bị cần được nhìn trong tổng thể dây chuyền.

Từ khu vực tiếp nhận cá có thể phát triển các hệ thống:

Băng tải cấp liệu – bồn rửa – băng tải phân phối – băng tải phi lê – máy rửa cá sau fillet – băng tải chỉnh hình – hệ thống thu gom phụ phẩm – máy tách xương cá – cân định lượng – thiết bị đóng gói.

Khi các thiết bị được thiết kế đồng bộ, doanh nghiệp có thể tối ưu tốt hơn luồng nguyên liệu và hạn chế các điểm trung chuyển thủ công.

Đây cũng là hướng phát triển quan trọng đối với các nhà máy chế biến thủy sản hiện đại.

 

Băng tải phi lê cá là một thiết bị quan trọng trong dây chuyền chế biến cá công nghiệp, đặc biệt tại những nhà máy có số lượng công nhân fillet lớn.

Thiết bị không chỉ giúp vận chuyển cá mà còn có thể thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ: phân phối nguyên liệu – hỗ trợ vị trí phi lê – thu hồi cá fillet – vận chuyển thành phẩm – thu gom đầu, xương và phụ phẩm.

Khi kết hợp với máy fillet cá, máy rửa cá, máy lạng da, băng tải chỉnh hình, máy tách xương cá và hệ thống cấp đông, băng tải fillet trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình xây dựng dây chuyền chế biến cá liên tục.

VIPATEK – Công ty TNHH Công Nghệ Và Thiết Bị Vĩnh Phát nghiên cứu, thiết kế và chế tạo băng tải phi lê cá, băng tải chế biến thủy sản và máy chế biến thủy sản theo công suất, nguyên liệu và mặt bằng thực tế của khách hàng.

VIPATEK – Giải pháp thiết kế, gia công và chế tạo máy cho ngành thủy sản, nông sản và thực phẩm.